Sacerdotale secundum usum Sanctae Romanae Ecclesiae aliarumque ecclesiarum (…) [1569] [STARODRUK]

• Sacerdotale ad usum Sanctae Romanae Ecclesiae aliarumque ecclesiarum ex Apostolicae Bibliothecae ac Sanctorum Patrum jurium sanctionibus et Ecclesiasticorum Doctorum scriptis ad optatum commodum quorumcunque sacerdotum collectum atque Summorum Pontificum auctoritate multoties approbatum omni nuper diligentia emendatum et auctum.
• Venetiis (Wenecja): apud Ioannem Variscum [Giovanni Varisco], 1569.

Opis bibliograficzny

• In-folio (ok. 17 × 23 × 6 cm).
• [Karta tytułowa] + spis treści + 312 stron (z 340).
• Druk w dwóch kolorach (czarny i czerwony: rubryki i nigryki).
• Notacja muzyczna w zapisie kwadratowym (starożytny śpiew rzymski).
• Liczne inicjały i elementy typograficzne.

Charakterystyka dzieła

• Rzadkie, wczesne wydanie potrydenckie tzw. Sacerdotale czyli de facto księgi liturgicznej przeznaczonej dla kapłanów. Stanowiło ono wzór dla opracowania późniejszego (potrydenckiego) Rituale Romanum, które zostało promulgowane dopiero w 1614 roku.
• Dzieło zawiera obrzędy i formularze liturgiczne rytu rzymskiego nieujęte w mszale, pontyfikale ani brewiarzu, w tym m.in.: chrzest, sakrament małżeństwa, namaszczenie chorych, sakrament pokuty, obrzędy pogrzebowe, błogosławieństwa, egzorcyzmy.
• Publikacja powstała w okresie intensywnych prób ujednolicenia praktyki liturgicznej Kościoła katolickiego po Soborze Trydenckim (1545–1563). Wydanie weneckie Giovanniego Varisco z 1569 roku dokumentuje przejściowy etap reform liturgicznych, poprzedzający wprowadzenie oficjalnych ksiąg liturgii rzymskiej (Mszał, Brewiarz, Rytuał, Pontyfikał).

Muzyka i notacja

• Istotnym walorem dzieła są obszerne partie muzyczne: zapisy chorałowe w notacji kwadratowej według starożytnej praktyki rzymskiej; partie teoretyczne dotyczące zasad muzyki kościelnej, w tym słynny schemat ręki guidoniańskiej.
• Cechy te czynią egzemplarz szczególnie interesującym dla muzykologów, badaczy chorału gregoriańskiego oraz historii edukacji muzycznej duchowieństwa.

Kompletność

• Egzemplarz zachowany do strony 312. Brakuje stron313–340, obejmujących końcowy segment dzieła (w tym część dotyczącą egzorcyzmów).
• Odpowiedni fragment spisu treści został w dawnym okresie starannie zaklejony pustą kartą, co wskazuje na świadomą ingerencję użytkową lub cenzuralną w kontekście recepcji reform potrydenckich (najprawdopodobniej w związku z publikacją Rituale Romanum w 1614 roku).

Stan zachowania

• Oprawa twarda wtórna, jednak z dawnej epoki: otarcia i obtarcia krawędzi, narożniki obite; grzbiet wtórnie wzmocniony skórą.
• Brak kart wyklejkowych.
• Karta tytułowa z restaurowanym narożnikiem, bez wpływu na tekst.
• Wnętrze: marginesy miejscami obtarte, nieliczne drobne uszkodzenia kart, pojedyncze marginalia.
• Blok książki stabilny, tekst czytelny.
• Stan ogólny (-)db.

Znaczenie i rzadkość

• Wczesne XVI-wieczne i jednocześnie potrydenckie wydania Sacerdotale należą do rzadko spotykanych na rynku antykwarycznym.
• Egzemplarze zawierające rozbudowany materiał muzyczny są szczególnie poszukiwane.
• Księga stanowi ważne świadectwo historii liturgii rzymskiej, reform potrydenckich oraz muzyki kościelnej.
• Może to być cenny egzemplarz w kolekcjach muzeów lub bibliotek kościelnych.

Inne

Do zakupu będzie dołączony w formacie PDF kompletny egzemplarz tego samego wydania.